Wat is Indisch?

 

Wat is Indisch?"Wat is Indisch?" een korte vraag waar ik geen antwoord op geven kan, en met mij velen, vooral mensen die zich Indisch noemen, maar eigenlijk niet weten wat dat inhoudt. Dat wordt wel heel erg duidelijk als je deze vraag aan Google stelt, waar men overigens ook veel antwoorden op de vraag vinden kan, dat moet een hele geruststelling voor die Indischen zijn. Of niet natuurlijk, want als men op Indische sites leest heerst er een hoop onzekerheid over deze materie. Men noemt zich Indisch dat afkomstig is van Indische Nederlander of Indo dat weer kort is voor Indo-europeaan. Een Indische Nederlander hoeft geen Indo te zijn, maar Indo’s noemen zich graag Indisch. Die Indischen delen zichzelf graag in generaties in, dat is tegenwoordig generatie 1 tot en met 4, ook op dit gebied bestaat er grote onzekerheid. De eerste generatie heeft daadwerkelijk in Nederlandsch Indië en/of Indonesië gewoond, nou zullen er niet veel meer zijn die Indië nog echt gekend hebben. Dat land hield 1942 op 8 maart formeel op te bestaan bij capitulatie voor de Japanse bezetter, nu 68 jaar geleden. De kinderen die meekwamen werden de 2e generatie genoemd, maar ook de kinderen die later in Nederland werden geboren en Ind(ones) alleen maar uit verhalen van hun oudere familieleden kenden. Sinds mijn jeugd heb ik altijd vrienden gehad uit de eerste generatie, zij die het land nog daadwerkelijk hebben meegemaakt, dat stamt al uit mijn vroegste jeugd en heeft er op een gegeven moment toe geleid dat ik zelf Indonesië ben gaan ontdekken. Op Indische fora, dat zijn er heel wat want ze zijn gek op kletsen zie je wel eens vragen gesteld worden waarin iemand verteld dat ie een “halve Indo”is, zoiets kan natuurlijk niet, je bent Indo of je bent het niet. Al heb je maar een paar druppels Indonesisch, of moet ik zeggen Indisch, bloed dan ben je al Indo.

indisch?Momenteel hebben we in Nederland ongeveer een half miljoen Indischmensen die zich Indisch of Indo noemen, de meesten doen dat niet want vinden hun afkomst niet interessant genoeg, beter gezegd de gewoonste zaak van de wereld. Er is echter een harde kern die dit stug vol blijft houden. Het verwonderlijke is dat dit vaak de cucu (kleinkinderen) zijn die terugvallen op de verhalen en gewoontes van opa en oma. Ze gaan zelfs zover dat ze beweren een eigen cultuur te hebben, ofschoon in Nederland geboren en ook de Nederlandse nationaliteit te bezitten. Hun voorouders die in Indië woonden gedroegen zich in veel gevallen nog Nederlandser dan de Nederlanders, spraken perfect en accentloos Nederlands. Nu willen de kleinkinderen ineens de kampunggewoontes die voorheen niet bon ton waren in ere herstellen en dat hun “cultuur” noemen. Het zijn vaak gevoelens van ongenoegen met de moderne maatschappij, het gezoek naar een identiteit om je aan vast te houden en je te kunnen onderscheiden van anderen zo van “Kijk mij eens ik ben toch wel zeer speciaal.”Mensen schijnen dat nu eenmaal nodig te hebben, aan een paar druppels bloed worden spectaculaire verhalen opgehangen, afwijkende gewoontes tot cultuur verheven. 

 

Helaas vertoond die cultuur geen homogeniteit, want het is een gado-gado van zaken die van her en der vandaan zijn geplukt. Vaak worden onderdelen van de Javaanse cultuur gemengd met hetgeen in de polder gebruikelijk is en daar wordt een etiket “cultuur”op geplakt. Ze kennen het verkeerd om schillen van een appeltje of een mango, de laatste vrucht wordt consequent manga genoemd, het zitten met een kussen op je schoot, dat oorspronkelijk tegen het zweten was bedoeld. Het bezitten van een aantal flessen water in het kleinste kamertje, de zgn. botol cebok om het achterwerk te spoelen na een grote boodschap. Het overdreven beleefd en niet to the point zijn, om zaken heen draaien en zacht spreken, allemaal zeer Javaanse gewoontes. Het geloof in spoken en andere “stille krachten”, al in plaats van genoeg of afgelopen zeggen, en baaien voor douchen doch dit zijn vaak gewoontes van de oudere generatie. Eigenlijk allemaal wel leuke dingetjes die vrij onschuldig zijn, maar echt te weinig om een cultuur te noemen. Een cultuur zonder taal, zonder land, want het land waar die cultuur van afkomstig zou zijn bestaat niet meer. Je ziet op Indische sites wel eens gebrabbel in een soort kleutertaaltje dat pecuk (petjoh) genoemd wordt, dat is inderdaad een Creoolse taal, maar er zullen er nog weinigen zijn die deze taal beheersen. Wat er gedaan wordt is het Nederlands krom uitspreken en vermengen met de paar woordjes Maleis die men nog kent of heeft opgevangen, dat wordt dan taal genoemd. 

 


Indisch?Dan kennen ze nog de eindeloze gesprekken over eten, Indisch eten wel te verstaan. Indisch eten is hetzelfde als Indonesisch eten, hoewel er enige zaken zijn die niet in Indonesië gegeten worden zoals de erwtensoep met sambal of de spekkoek, de Indische speculaas. Doch als ik Heinz tomatenketchup in de erwtensoep doe heb ik dan een Amerikaanse maaltijd? Afkomst en kleur zijn ook belangrijk. Vaak hoor je een Indische roepen “Mijn moeder of Oma was een Raden, we zijn van adellijke afkomst”. Hier moet ik altijd vreselijk om lachen en aan de soesoehoenan van Solo Paku Buwono X denken. Zo een soesoehoenan moet vruchtbaar zijn, want als hij dat is is het volk het ook, dus veel mooie meisjes proberen, op Java geldt hoe witter hoe mooier, dus kwamen er Indo-meisjes snel in aanmerking voor een nachtje soesoehoenan. Zijn schoten waren vaak raak en zat zo een meisje met kip. Omdat al die moedertjes en kindertjes niet in de kraton konden wonen, dat was alleen aan de allermooisten en de allerliefsten voorbehouden, werden ze met een eretitel zoet gehouden, eer is heel belangrijk op Java. Ik weet niet of de titel Raden erfelijk is. Dan de huidskleur, in Indonesië zijn wit uitgevallen kindertjes zeer geliefd, dat was vroeger bij de Indische Nederlanders ook zo. Echter er is tegenwoordig zoveel melk bij de koffie gedaan dat het drankje geen koffie meer genoemd mag worden. In Indonesië wonen ook veel Indo’s, veel en veel meer dan in Nederland. Daar is vaak het omgekeerde zichtbaar want gooien ze er steeds meer koffie bij. Hoewel er worden nog dagelijks veel echte Indo’s geboren, ant vele meisje trouwen met een bule, een blanke, dat is “in”. Een (bij)naam die veel bij Indo’s voorkomt is Boelie.

Indisch?Wat ook altijd leuk is om te zien zijn de lijsten met bekende of beroemde Indo’s. Die zijn er waarschijnlijk om over dat eeuwige minderwaardigheidscomplex af te komen. Dat is iets dat ze ook uit de Javaanse cultuur hebben overgenomen. We zien dan Anneke Grönloh, John Heitinga, de vrouw van Rafael van der Vaart, Winnie Sorgdrager en meer van die beroemdheden voorbij trekken. Als men zich wil verbazen over wat voor sprookjes er allemaal onder die uitgesproken Indo’s circuleren dan moet men maar eens een zoektocht over het internet ondernemen. Bij Hyves zijn er veel afdelingen voor Indo’s. Ook de derde generatie roert zich hevig in hun zoektocht naar hun identiteit en hun wortels, of “roots”zoals dat tegenwoordig graag wordt genoemd.

 

 

 

 

 

Indisch zijn is dus: 
-wel kunnen delen
-bescheiden zijn, en niet recht door zee
-niet te snel een mening geven over anderen
-de schoenen uitdoen in huis 
-niet krenterig zijn 
-geen melk en zuivelproducten gebruiken 
-geen koud eten op verjaardagen serveren 
-niet in een kringetje zitten op verjaardagen, maar met z’n allen in een overvolle keuken gaan staan 
-slapen met een guling 
-luidruchtige en lieve familieleden hebben 
-lekker eten en het altijd maar over eten hebben
-met een lepel eten 
-respectvol zijn (vooral tegen ouderen) 
-iets om trots op te zijn!!! 
-de botol cebok gebruiken 
-woorden in een verkeerde klemtoon zeggen.
-muziek maken op verjaardagen 
-ouderen verzorgen in de familie 
-wierrook branden 
-veel te veel eten maken 
-cucu’s in de wangen knijpen 
-dingen zelf proberen te fixen met elastiekjes of wat dan ook 
-elkaar bijnamen geven (naam verbasteren) 
-krettek roken 
-Indisch is óók je beras bij de toko halen
-elkaar pitjit 
-erwtensoep met rijst
-hutspot met een vleugje sambal(badjak)
-en altijd wel een aanwijzing in huis hebben: Een schilderij van een sawa, een wajangpop of donker houten meubelstukken of zo 
-op je werk nasi uduk met abon sapi eten 
-doekjes draperen, veelal van batik 
-een appel schillen met de snijrichting van je af in plaats van naar je toe
- al 40 jaar in allerlei Indorockbandjes spelen en al 40 jaar hetzelfde (jaren ’60) kapsel lijken te hebben
-gewoon nederlands praten met áltijd wel een paar indische woordjes of krachttermen erdoorheen 
-’koffer koffer’ in plaats van ’2 koffers’… 
-bijna overal sambal op gooien 
-gerechten zonder knoflook smakeloos vinden 
-jam-karet 
-koppie toebroek 
-Poce Poce / Jospan dansen 
-elkaar meis en jongs noemen 
-kajaput-olie gebruiken als je verkouden bent en obat macan voor pijit 
-als je de vloer veegt met de bezem, naar je toe vegen
-kerrih lekker rooie strepen op je huid maken 
-altijd 3x warm eten per dag minimaal 
-sapulidi! 
-BOTORÓ (sorry, is makassaars voor kaarten): domino en ceki spelen (voor geld) en de kaarten heel hard op tafel gooien 
-altijd en overal zingen en t lijkt of iedereen gitaar kan spelen…. 
-"hidung kepeset" (platte neusvorm) 
-helemaal in elkaar gedoken zitten met opgetrokken benen onderuit op de bank 
-de bewegelijkheid van vingers en handen 
-Oom en Tante zeggen tegen Indische/Molukse ouderen, ook al zijn deze geen familie van je…. 
-Indisch is ook "ben jij niet familie van?" 
-gehurkt zitten, met platte voet op grond en pantat naar achter 
-onverwachts bezoek altijd laten aanschuiven aan tafel of mensen ALTIJD eten aanbieden 
-vaak de lidwoorden en aanwijzend voornaamwoorden niet helemaal juist gebruiken 
-samen lemper maken 
-het soms opkroppen van gevoelens 
-in een volle zaal liever ergens achterin blijven 
-helderziende familieleden 
-drie keer weigeren-spelletje als je oma geld aan je wil geven 
-cheque uitspreken als tjek, Edah uitspreken als EdaG, knoflook uitspreken als knofLOOF 
-je oren kunnen bewegen? 
-(bijna) altijd op teenslippers lopen. Ook gewoon met sokken aan 
-"rijsttafel" netjes naast elkaar, sambal goreng hier, lontong daar…. hapje van dit, hapje van dat
-van je af snijden anders gebeurt er iets met je familie 
-enorme hoeveelheid aan plastic bakjes ala tupperware hebben
-restjes drinken laten staan in elk kopje… 
-in plaats van "ja" "He-eh" zeggen 
-in plaats van "nee" "e-eh" zeggen 
-langer laten van je pink en duimnagels 
-drank niet helemaal tot de bodem opdrinken 
-thee met heeel veel suiker (Javaanse adat, teken van gastvrijheid als je aan een gast aanbiedt)
-thee eerst drinken om het zoet uit de mond te spoelen, en dan pas roeren 
-ringen met grote stenen die open zijn en contact maken met de huid, als ze donker zijn ben je ziek 
-de mondhoeken naar beneden trekken om het rijst tussen je wangen en kiezen vandaan te krijgen. 
-haren zwart verven als ze grijs worden. En op oudere leeftijd nog heel ijdel zijn
-zachtjes, maar hard genoeg beledigingetjes uiten, zoals "… kendeng, tollol, bodoh …" 
-een bepaalde trots hebben, als iemand je voor schut zet niet meteen heel boos worden maar wel een bepaalde sombong hebben tegen die persoon en hem/haar dan negeren of vuil aankijken voor maandenlang 
-altijd lang nazitten en ngobrollen na het eten….belanda’s gaan vaak meteen van tafel en afruimen 
-als iemand je iets aanbiedt, zeg je niet meteen: ja is goed, maar eerst van: nee laat maar
-upils delven en er over praten 
-vingers kraken 
-opscheppen
-oudere Indo’s met baseball caps en sportschoenen
-kopen van high-tech spullen, gadgets, nieuwste dit en dat
-goud goud goud, goudkoorts
-tijdens het praten van toonhoogte veranderen
-bos kijken zonder boos 
-praten met de handen 
-congklak spelen
-jokok bij de hibachi en dan net zo lang kipas tot de sate gaar is
-ketimun met een vork bewerken, zodat de plakjes een kartelrandje krijgen 
-de buren ook altijd een bordje brengen
-altijd aardig blijven ook al mag je de persoon niet
-op blote kakis lopen (ook buiten) 
-niet met de wijsvinger naar iemand of eten wijzen, maar met de duim
-met de vingers naar beneden juist van je af wapperen als je wilt dat iemand naar je toe komt
-je lippen samenknijpen over je tanden naar binnen 
-stoer kijken in de spiegel en dan een beetje je lippen pruilen
-als baby een armband om krijgen zo een tegen de koorts stuipen 
-in jezelf praten, doen heel veel nene’s 
-je druk maken om niets… 
-vrouwen die "jamu" drinken 
-Orang Kalang 
-het eten, de gastvrijheid, pasar malam, wajang poppen.